Redakcja portalu Twoje Jasło nie ponosi odpowiedzialności za treści publikowane w dziale "Z prawa i z lewa". Poszczególne wypowiedzi są prywatnymi opiniami osób podpisanych pod tekstami.

Odkryto dwa nowe grodziska

Podkarpaccy archeolodzy odkryli dwa pradziejowe grodziska sprzed 3,5 tysiąca lat. Spod ziemi wydobyli kilka tysięcy zabytków, co potwierdza ich tezę, że Kotlina Karpacka była w epoce brązu centrum cywilizacji.
Szczęście sprzyja archeologom z Muzeum Podkarpackiego w Krośnie. Zakończone kilka dni temu badania wykopaliskowe w Brzezówce (gmina Tarnowiec) oraz Kowalowach (gmina Jasło) uwieńczyło odkrycie dwóch pradziejowych grodzisk z początków epoki brązu. Znaleziska wskazują na to, że zamieszkiwała je ludność kultury Otomani-Füzesabony, czyli tej samej, która żyła w grodzisku w Trzcinicy, gdzie dziś znajduje się Skansen Archeologiczny „Karpacka Troja” oraz zmieniają stan wiedzy o początkach epoki brązu w tej części Europy.

Potwierdziły się przypuszczenia

Grodzisko w Brzezówce było wcześniej miejscem mało znanym archeologom. W archiwum Muzeum Podkarpackiego w Krośnie przez długie lata znajdowała się notatka sporządzona w latach 1945-1946 przez Wojciecha Murańskiego – nauczyciela i amatora archeologii, który podczas wycieczki odkrył w tej okolicy monety i skorupy, sugerujące, że może tam być gród. Nikt nie przywiązywał do tego większej wagi, dopóki nie pojawiły się w Polsce mapy lidarowe, czyli takie, które udostępniają widok terenu bez pokrycia lasami i zabudowaniami. – Dzięki tej mapie, archeolodzy pozyskali tysiące nowych stanowisk archeologicznych, a jeden z nich zobaczył, że w Brzezówce znajdują się wały, które mogą sugerować, że tam jest grodzisko – wyjaśnia Jan Gancarski, dyrektor Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.

c

Pierwszy rekonesans archeologiczny, na czele z prof. dr hab. M. Parczewskim i dr M. Wojenką, odbył się w marcu 2014 r. i potwierdził obecność tam wałów grodu. W tym samym roku pracownicy z Muzeum Podkarpackiego w trakcie inspekcji terenowej stanowiska odkryli tam cztery elementy ceramiki datowane na epokę brązu i za namową prof. Parczewskiego rozpoczęli badania wykopaliskowe. – Założyliśmy trzy wykopy sondażowe. Przyniosły one fantastyczne rezultaty. Okazało się, że w tym miejscu była osada obronna, którą można datować na początek epoki brązu. Składała się z majdanu obejmującego 1 ha powierzchni i podgrodzia otoczonego wałem. Całość obejmuje prawie 2 ha i nie można wykluczyć, że był tam jeszcze trzeci wał – mówi Jan Gancarski. Archeolodzy znaleźli tam zabytki typowe dla kultury Otomani-Füzesabony, w tym wał szeroki na 3,1 m i wysoki najprawdopodobniej na 3-4 m.

Podczas przecięcia wykopu wału odkryto, że osadę z epoki brązu dotknął ogromny pożar, o czym świadczą wielkie ilości przepalonej na czerwono i bordowo ziemi z odciskami ogromnych belek drewnianych. – Ogień musiał wytworzyć temperaturę 1000 stopni C, ponieważ polepa jest zeszkliwiona, co spotyka się bardzo rzadko. To jest coś niesamowitego! – wyjaśnia archeolog.

W trakcie badań prowadzonych w Brzezówce wykopano kilka tysięcy zabytków, przede wszystkim glinianych naczyń i kilkaset wyrobów z różnego rodzaju surowców kamiennych. Ciekawostką dla archeologów okazało się odkrycie, że gródek ten nie był zamieszkały w okresie wczesnego średniowiecza, ponieważ nie stwierdzono tam ani jednego zabytku, który by można było datować na ten okres czasu. – Dowodzi to, że egzystował on tylko w początkach epoki brązu – stwierdza J. Gancarski.

Kto szuka, ten znajduje…

Drugie grodzisko z początków epoki brązu na granicy miejscowości Kowalowy i Krajowice odkryli podczas spaceru po lesie – Jan Gancarski i Paweł Madej – kierownik „Karpackiej Troi”. Okazało się, że grodzisko ma powierzchnię 1 ha i otoczone jest od strony wysoczyzny wałem ziemnym. – Wał był przecięty drogą leśną, więc za przyzwoleniem władz leśnych wyczyściliśmy jego profil i okazało się, że rzeczywiście jest to wał obronny, a odkryte fragmenty ceramiki pozwalają datować ten obiekt również na początki epoki brązu i obecność tam ludności kultury Otomani-Füzesabony – mówi Jan Gancarski.

b Archeolodzy odkryli, że grodzisko w Kowalowach dwukrotnie strawił pożar, gdyż w stratygrafii wału są zaznaczone dwie fazy pożaru.

Najnowsze odkrycia dwóch grodzisk, położonych w sąsiedztwie Trzcinicy – wielkiego centrum kultur z początku epoki brązu, dowodzą, że Podkarpacie, a w szczególnie szeroko rozumiane dorzecze Wisłoki było zamieszkałe przez ludność zakarpacką kultury Otomani-Füzesabony. – Jeżeli mówimy o ziemiach polskich, to tu było centrum cywilizacji. Właśnie Kotlina Karpacka była najlepiej rozwiniętą cywilizacją poza obszarem Morza Śródziemnego. Zajmowała terytorium dzisiejszej Słowację, Rumunii, Węgier i południowej Polski – wyjaśnia dyrektor Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.

Ze względów naukowych są to bardzo ważne odkrycia, gdyż zmieniają stan wiedzy o początkach epoki brązu w tej części Europy i dają lepszy obraz tego co działo się na tych terenach przed 3, a nawet 4 tysiącami lat.

Szczęście sprzyja!

W tym roku, oprócz odkrycia dwóch pradziejowych grodów, Muzeum Podkarpackie wzbogaciło się o „złoty skarb” znaleziony w okolicach Jasła, czyli trzy złote bransolety datowane na okres, kiedy żyła tam ludność kultury Otomani-Füzesabony oraz o siekierkę z brązu, znalezioną w okolicy Krościenka Wyżnego. – Jest to mała, płaska, wykonana z brązu siekierka, o długości zaledwie 7,3 cm i szerokości ostrza 2,3 cm. Znalazł ją mieszkaniec Krościenka Wyżnego podczas szukania wykrywaczem do metalu resztek samolotu na lotnisku w Łężanach – informuje J. Gancarski.

Siekierka datowana jest prawdopodobnie na początki bardzo wczesne epoki brązu i może liczyć blisko 4 tysiące lat.

Wioletta Zimmermann-Szubra/Nowe Podkarpacie

Tekst ukazał się w numerze 34 Tygodnika Nowe Podkarpacie z dnia 2 września br.

 

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj